ครอบฟัน สะพานฟัน

การครอบฟันและสะพานฟัน
การครอบฟัน เป็นการครอบ หรือคลุมฟันที่เสียหายทั้งซี่ เพื่อทำให้ฟันซี่นั้นแข็งแรงขึ้น หรือเพื่อตกแต่งรูปทรงให้ฟันสวยงาม หรือ เป็นระเบียบมากขึ้น การครอบฟันนั้นมักใช้พอร์เซเลน หรือเซรามิก เป็นส่วนประกอบซึ่งสามารถปรับสี ให้เข้ากับ สีฟันตาม ธรรมชาติได้ ส่วนวัสดุอื่นๆ เช่น ทอง และโลหะผสม อาครีลิค และเซรามิก จะมีความแข็งแรง มากกว่าพอร์เซเลน จึงแนะนำให้ใช้สำหรับที่ด้านหลังของฟัน โดยส่วนใหญ่แล้วจะใช้พอร์เซเลนเชื่อมติด กับภายนอกของโลหะ เพราะโลหะทั้งสองชนิดมีความแข็งแรงมากกว่า

ทันตแพทย์ของคุณสามารถแนะนำให้ทำการครอบฟันเพื่อ:

  • ใช้แทนการอุด ในกรณีที่ฟันซี่นั้นมีบริเวณที่ต้องอุดเยอะมาก เนื้อฟันเหลือน้อยเกินไป
  • ป้องกันฟันที่อ่อนแอจากการแตกร้าว
  • ซ่อมแซมฟันที่แตกร้าว
  • ใช้เป็นที่ยึดฟัน
  • ครอบฟันเพื่อแก้ไขปัญหาสีฟันไม่เท่ากันหรือมีฟันที่มีรูปร่างไม่ดี
  • ครอบฟันที่ได้รับการรักษารากฟันมาก่อน

ชนิดของครอบฟัน

  • ครอบฟันโลหะล้วน (Full Metal Crown: FMC) ครอบฟันโลหะล้วนทำจากโลหะเจือ มีหลายชนิดเช่น ทอง ทองคำขาว พัลเลเดียม นิเกิล-โครเมียม มีความแข็งแรงสูงแต่ความสวยงามต่ำ ทำให้ฟันคู่สบสึกได้น้อยกว่าและกรอแต่งฟันน้อยกว่าเมื่อเทียบกับครอบฟันโลหะเคลือบเซรามิค ส่วนมากมักใช้ในฟันหลังมากกว่าฟันหน้า
  • ครอบฟันโลหะเคลือบเซรามิค (Porcelain-fused-to-metal crown: PFM)ครอบฟันโลหะเคลือบเซรามิค ได้ใช้ข้อดีของโลหะนำมาทำเป็นโครงเพื่อให้ความแข็งแรง และเซรามิคที่ให้สีเหมือนฟันธรรมชาติ การทำครอบฟันชนิดนี้จะต้องกรอเนื้อฟันออกเยอะกว่าครอบฟันโลหะล้วน จึงไม่เหมาะกับฟันเด็กซึ่งมีโพรงประสาทฟันขนาดใหญ่
  • ครอบฟันเซรามิคล้วน (All-ceramic crown: ACC) ครอบฟันเซรามิคล้วนทำจากเซรามิคที่มีความแข็งแรง มีความใสและสวยงามเป็นธรรมชาติมากที่สุด โดยส่วนใหญ่มักใช้ในฟันหน้า ที่ต้องการความสวยงามหรือในคนไข้ที่มีอาการแพ้โลหะ ครอบฟันเซรามิคล้วนทำจากเซรามิคได้หลายชนิด วิธีการขึ้นรูปก็มีหลากหลายวิธี แต่ครอบฟันชนิดนี้จะต้องกรอเนื้อฟันออกมากที่สุดและไม่สามารถใช้ได้ในคนไข้ที่นอนกัดฟันหรือมีนิสัยใช้ฟันหน้ากัดแทะของแข็ง คนไข้ที่มีฟันหน้าสบคร่อมกันลึก
  • ครอบฟันเซอร์โคเนีย (Zirconia crown) ครอบฟันเซอร์โคเนียเป็นครอบฟันเซรามิคล้วนชนิดหนึ่ง ใช้คอมพิวเตอร์ในการออกแบบและขึ้นรูป มีความแข็งแรงมากที่สุดในบรรดาครอบฟันเซรามิคล้วน มีความสวยงามสูงแต่น้อยกว่าครอบฟันเซรามิคล้วน สามารถใช้ในฟันหลังได้ โดยเฉพาะคนไข้ที่แพ้โลหะและจำเป็นต้องทำครอบฟันในฟันหลัง

 

เทคโนโลยีใหม่ในการผลิตครอบฟันด้วยคอมพิวเตอร์ CAD/CAM
เทคโนโลยี CAD/CAM ซึ่งหมายถึงการออกแบบและการผลิตโดยใช้คอมพิวเตอร์และเทคโนโลยี เทคโนโลยีนี้ถูกนำมาใช้ช่วยทันตแพทย์และเจ้าหน้าที่ ทันตกรรมในห้องแล็ปในการตกแต่งรูปร่างและขนาดของวัสดุบูรณะทางทันตกรรมต่างๆ รวมถึง อินเลย์ (Inlays) ออนเลย์ (Onlays) ครอบฟัน และสะพานฟัน ภาพ 3 มิติของฟันและเหงือกของคุณจะช่วยให้ทันตแพทย์และ สหทันตแพทย์สามารถออกแบบวัสดุบูรณะฟันหรือครอบ ฟันได้อย่างแม่นยำ เทคโนโลยีนี้มีราคาแพงและทันตแพทย์บางส่วนอาจไม่นำมาใช้ในคลินิกของตน อย่างไรก็ตามเทคโนโลยี CAD/CAM ช่วยให้การรักษาสั้นลงและเป็นเทคโนโลยีที่ทันสมัย

วิธีการรักษาด้วยครอบฟัน

วิธีการทำครอบฟันมีวิธีการหลักๆสรุปได้ดังนี้

ครั้งที่ 1:  ทันตแพทย์จะทำการตรวจฟัน การสบฟันและสภาพเหงือก เอ็กซ์เรย์ และวางแผนการรักษา หลังจากนั้นจะทำการกรอแต่งฟันภายใต้ยาชาเฉพาะที่ตามชนิดของครอบฟัน พิมพ์ปากและเลือกสีฟัน จากนั้นจะทำการใส่ครอบฟันชั่วคราวให้กับคนไข้

ครั้งที่ 2: ภายหลังจาก 3-5 วัน ทันตแพทย์จะทำการนัดหมายคนไข้มาทำการลองครอบฟัน อาจมีการกรอแต่งเล็กน้อยเพื่อให้ครอบฟันลงได้พอดี ทำการเช็คการสบฟัน ขอบเหงือก รอยต่อระหว่างขอบของครอบฟันและผิวเคลือบฟัน บริเวณสัมผัสระหว่างครอบฟันและฟันธรรมชาติ สีของครอบฟัน หลังจากนั้นจะทำการยึดครอบฟันโดยใช้กาวน์ยึดทางทันตกรรม

ครั้งที่ 3: ทันตแพทย์จะทำการนัดหมายคนไข้กลับมาเช็คอาการไม่พึงประสงค์ต่างๆ อนามัยช่องปาก หลังจากนั้นก็ทำการนัดหมายเพื่อให้คนไข้กลับมาตรวจเช็คทุก 6 เดือน

ข้อปฏิบัติหลังการเข้ารับการทำครอบฟัน

การดูแลเอาใจใส่เพื่อสุขภาพของปากและฟันที่ดีนั้นมีความสำคัญอย่างยิ่ง เนื่องจากครอบฟันสามารถมีอายุการใช้งานที่ยาวนานได้ก็ต่อเมื่อฟันที่ใช้เป็นฐานรองรับครอบฟันมีสุขภาพแข็งแรง

  1. หลีกเลี่ยงการเคี้ยวอาหารที่มีความแข็งภายใน 24 ชั่วโมงหลังการติดยึดครอบฟัน
  2. สามารถหลีกเลี่ยงการเกิดการบวมหรืออาการต่างๆได้โดยการบ้วนปากด้วยน้ำเกลือ ( เกลือ 1 ช้อนชา + น้ำอุ่น 1 แก้ว) อย่างน้อยวันละ 3 ครั้ง
  3. ควรดูแลความสะอาดบริเวณที่ติดครอบฟันเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาการเกิดโรคเหงือก
  4. อาการเสียวฟันอาจเกิดขึ้นได้ในผู้ป่วยบางท่าน โดยอาการดังกล่าวจะสามารถหายได้เองภายในเวลาไม่นาน ซึ่งถ้าเกิดอาการเสียวฟันผู้ป่วยควรปฏิบัติตนดังนี้
    • หลีกเลี่ยงการดื่มหรือรับประทานอาหารที่ร้อน เย็นหรือมีความเป็นกรดสูง เช่นน้ำมะนาวเป็นต้น
    • การรับประทานยาแก้ปวดสามารถช่วยลดอาการเสียวฟันได้ระดับหนึ่ง
    • ควรเลือกใช้ยาสีฟันและน้ำยาบ้วนปากที่มีสารฟลูออไรด์สูงซึ่งสามารถช่วยปัญหาการเสียวฟันได้
    • ควรทำความสะอาดอย่างถูกวิธี

ควรเริ่มด้วยการรับประทานอาหารอ่อนๆจนกว่าจะเคยชินกับครอบฟันใหม่

วิธีการดูแลรักษาหลังเข้ารับการทำครอบฟัน

  1. ควรทำความสะอาดด้วยการแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง การแปรงฟันหลังรับประทานอาหารเป็นการเริ่มวินัยที่ดีในการดูแลสุขภาพปากและฟันซึ่งเป็นสิ่งที่ควรปฏิบัติอย่างยิ่ง
  2. ควรทำความสะอาดด้วยไหมขัดฟันอย่างน้อยวันละ 1 – 2 ครั้ง
  3. ควรทำการบ้วนปากด้วยน้ำยาผสมฟลูออไรด์ก่อนนอนทุกวัน โดยทำกลั้วน้ำยาและอมไว้ในปากอย่างน้อย 1 นาที และไม่ควรดื่มน้ำหรือรับประทานอาหารภายใน 30 นาทีหลังการบ้วนปาก
  4. ควรให้ความระมัดระวังและหลีกเลี่ยงการเคี้ยวของแข็งบริเวณฟันที่ได้รับการครอบ
  5. ควรพบทันตแพทย์เป็นประจำทุก 6 เดือน